به گزارش آژانس خبری حقیقت نگار،مجموعه تاریخی «ربع رشیدی» در شمال شرق تبریز، از برجستهترین یادگارهای تمدنی ایران در دوره ایلخانی به شمار میرود. این مجموعه که در سده هشتم هجری به همت خواجه رشیدالدین فضلالله همدانی، وزیر دانشمند ایلخانان، بنیان گذاشته شد، در حقیقت یک شهرک علمی و فرهنگی بزرگ بود که با ساختاری منظم شامل مدارس، کتابخانهها، مراکز پژوهشی، کارگاهها و امکانات خدماتی فعالیت میکرد.
منابع تاریخی از حضور هزاران دانشجو و استاد از سرزمینهای مختلف در این مجموعه حکایت دارند؛ موضوعی که ربع رشیدی را به یکی از نخستین نمونههای دانشگاهی و بینالمللی در جهان تبدیل کرده است. امروز نیز احیای این مجموعه نه تنها از منظر میراث فرهنگی، بلکه از دیدگاه هویت تاریخی، توسعه گردشگری و بازآفرینی شهری اهمیت ویژهای دارد.
تأکید استاندار آذربایجانشرقی بر آزادسازی محدوده ربع رشیدی
استاندار آذربایجانشرقی با تأکید بر اهمیت تاریخی و فرهنگی مجموعه ربع رشیدی، خواستار بهرهگیری از ظرفیت مولدسازی املاک مازاد برای آزادسازی محدوده این اثر ارزشمند شد.
بهرام سرمست در جلسه ستاد احیای ربع رشیدی با اشاره به جایگاه ویژه این مجموعه در تاریخ علمی و فرهنگی ایران و جهان اسلام گفت: فراهم شدن شرایط آزادسازی محدوده ربع رشیدی، زمینه اجرای کاوشهای باستانشناسی و پیشبرد پرونده ثبت جهانی آن را فراهم خواهد کرد.
وی افزود: برای تحقق اهداف پیشبینیشده در زمینه احیا و ثبت جهانی این مجموعه باید موانع موجود در مسیر آزادسازی محدوده آن برطرف شود و در کنار آن از ظرفیتهای قانونی و اجرایی موجود استفاده شود.
استاندار آذربایجانشرقی همچنین بر ضرورت بهرهگیری از ظرفیتهای علمی و فناورانه استان برای معرفی هرچه بهتر این مجموعه تاریخی تأکید کرد.
سرمست در این زمینه پیشنهاد بررسی امکان برگزاری رویداد «رینوتکس» در ارتباط با مجموعه ربع رشیدی را مطرح کرد و گفت: استفاده از رویدادهای نوآورانه میتواند در معرفی ابعاد تاریخی، فرهنگی و علمی این مجموعه و همچنین جلب مشارکت نخبگان و سرمایهگذاران در مسیر احیای آن مؤثر باشد.
وی تأکید کرد: احیای ربع رشیدی تنها یک پروژه میراث فرهنگی نیست، بلکه اقدامی هویتساز و توسعهمحور برای آذربایجانشرقی به شمار میرود و دستگاههای مسئول باید با هماهنگی و همافزایی، روند اجرای برنامههای مرتبط با آن را تسریع کنند.
آغاز فرایند ثبت جهانی بافت تاریخی ربع رشیدی
در همین راستا، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران نیز از آغاز فرایند ثبت جهانی بافت تاریخی ربع رشیدی خبر داد.
عبدالرضا گلپایگانی در حاشیه شصتمین جلسه ستاد ملی بازآفرینی شهری پایدار با اشاره به اهمیت این مجموعه تاریخی گفت: هدفگذاری انجامشده بر این است که بخشهایی از معماری باقیمانده ربع رشیدی که پیشتر در فهرست آثار ملی ثبت شدهاند، اکنون برای ثبت جهانی نیز معرفی شوند.
وی افزود: تحقق این هدف نیازمند اجرای الزامات مشخصی از جمله بازگشایی مسیرهای دسترسی، تملک برخی اراضی و ساماندهی محدوده تاریخی این مجموعه است که در قالب همکاری مشترک میان شرکت بازآفرینی شهری و وزارت میراث فرهنگی پیگیری میشود.
گلپایگانی با اشاره به جایگاه علمی این مجموعه تاریخی اظهار کرد: ربع رشیدی در دوره شکوفایی خود بهعنوان یک مجتمع علمی–آموزشی وقفی فعالیت میکرد و بر اساس منابع تاریخی، دارای چندین دانشکده بوده و هزاران دانشجو از کشورهای مختلف در آن به تحصیل میپرداختند.
به گفته وی، این ویژگیها ربع رشیدی را به یکی از مهمترین کانونهای علمی و بینالمللی ایران در دوره تاریخی خود تبدیل کرده است و احیای آن میتواند پیوندی معنادار میان گذشته پرافتخار و آینده توسعه فرهنگی و علمی کشور ایجاد کند.
همکاری وزارت راه برای ثبت جهانی ربع رشیدی
وزیر راه و شهرسازی نیز با اشاره به اقدامات حمایتی برای ثبت جهانی این مجموعه تاریخی اعلام کرد: برای فراهمسازی مقدمات ثبت جهانی ربع رشیدی، اقدامات لازم برای تملک اراضی مورد نیاز و رفع موانع موجود در دستور کار قرار گرفته است.
فرزانه صادق با بیان اینکه این اقدامات با همکاری دستگاههای مختلف و با جلب رضایت ساکنان منطقه انجام میشود، افزود: هدف اصلی این است که با تأمین منابع لازم و هماهنگی میان نهادهای مرتبط، شرایط لازم برای ثبت جهانی این مجموعه تاریخی فراهم شود.
مجموعه تاریخی ربع رشیدی که در سال ۱۳۵۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و وقفنامه آن نیز در سال ۱۳۸۶ در فهرست حافظه جهانی یونسکو ثبت شده است، امروز در آستانه مرحلهای تازه از توجه و برنامهریزی قرار دارد. اجرای برنامههای آزادسازی محدوده، انجام کاوشهای باستانشناسی و فراهمسازی الزامات ثبت جهانی میتواند زمینه احیای یکی از مهمترین میراثهای علمی و فرهنگی ایران را فراهم کند؛ میراثی که روزگاری نماد شکوفایی دانش در جهان اسلام بود.
پرونده این مجموعه در سال ۱۴۰۴ به یونسکو ارسال شده و پس از دفاعیات لازم، در مسیر تشریفات ثبت جهانی قرار گرفته است. این موضوع میتواند جایگاه تبریز را بهعنوان یکی از کانونهای تمدنی و علمی ایران بیش از پیش در سطح بینالمللی تقویت کند.
نظرات کاربران
بدون نظر