پرو؛ بزرگ‌ترین دارنده ذخایر نقره جهان در کانون رقابت‌های ژئواکونومیک

به گزارش آژانس خبری حقیقت نگار، نقره از جمله قدیمی‌ترین فلزاتی است که بشر از هزاران سال پیش برای ساخت زیورآلات، ظروف زینتی، سکه و ذخیره ارزش از آن استفاده می‌کرد. با این حال تحولات فناوری در دهه‌های اخیر جایگاه این فلز را به طور بنیادین تغییر داده است.

اگر در گذشته ارزش نقره عمدتاً از نقش آن در بازارهای مالی و صنایع سنتی ناشی می‌شد، اکنون بخش عمده اهمیت این فلز به کاربردهای گسترده صنعتی و فناوری‌های نوین بازمی‌گردد؛ کاربردهایی که آن را در کنار فلزاتی همچون لیتیوم، کبالت، مس و عناصر خاکی کمیاب در فهرست مواد معدنی حیاتی اقتصاد قرن بیست‌ویکم قرار داده است.

بر اساس گزارش Mineral Commodity Summaries ۲۰۲۶ سازمان زمین‌شناسی آمریکا (USGS)، ذخایر شناسایی‌شده نقره جهان حدود ۶۱۰ هزار تن برآورد شده است. در این گزارش، پرو با ۱۱۰ هزار تن ذخیره در رتبه نخست قرار دارد و پس از آن روسیه (۹۲ هزار تن)، استرالیا (۹۱ هزار تن)، چین (۶۷ هزار تن)، لهستان (۵۹ هزار تن) و مکزیک (۳۷ هزار تن) قرار دارند.

پرو نه تنها بزرگ‌ترین ذخایر شناخته‌شده نقره جهان را در اختیار دارد، بلکه یکی از بازیگران اصلی تولید این فلز نیز به شمار می‌رود.

بر اساس گزارش ویژوال کاپیتاللیست این کشور در سال ۲۰۲۵ با تولید حدود ۴ تن نقره، پس از مکزیک، دومین تولیدکننده بزرگ این فلز در جهان بود. سهم قابل توجه پرو در تولید جهانی نقره طی دهه‌های گذشته، این کشور را به یکی از حلقه‌های مهم زنجیره تأمین فلزات راهبردی و بازیگری اثرگذار در بازار جهانی نقره تبدیل کرده است.

اهمیت این موضوع زمانی روشن‌تر می‌شود که روندهای جهانی مصرف نقره مورد توجه قرار گیرد. بر اساس گزارش‌های سالانه «مؤسسه نقره» (Silver Institute)، تقاضای جهانی نقره در سال‌های اخیر در سطوحی نزدیک به رکوردهای تاریخی قرار داشته و بازار این فلز برای چند سال با کسری عرضه مواجه بوده است.

صنعت فتوولتائیک به‌تنهایی حدود ۲۰۰ میلیون اونس نقره در سال مصرف می‌کند و انتظار می‌رود با گسترش ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی در آسیا، اروپا و آمریکای شمالی، تقاضای صنعتی برای نقره در سال‌های آینده همچنان در سطح بالایی باقی بماند.

بخش عمده فعالیت‌های معدنی پرو در رشته‌کوه آند متمرکز است؛ منطقه‌ای که یکی از غنی‌ترین کمربندهای معدنی جهان به شمار می‌رود. استان‌های پاسکو (Pasco)، خونین (Junín)، آنکاش (Áncash)، لیما (Lima) و آریکیپا (Arequipa) از مهم‌ترین مراکز استخراج نقره در این کشور محسوب می‌شوند.

این مناطق علاوه بر نقره، دارای ذخایر عظیم مس، روی، سرب و طلا هستند و بخش قابل توجهی از نقره تولیدی جهان نیز به عنوان محصول جانبی استخراج همین فلزات به دست می‌آید.

بر اساس برآوردهای بین‌المللی حدود ۷۰ درصد تولید جهانی نقره به‌صورت محصول جانبی استخراج سرب، روی، مس و طلا حاصل می‌شود. بنابراین عرضه نقره علاوه بر عوامل اختصاصی این فلز، به شرایط تولید و سرمایه‌گذاری در سایر بخش‌های معدنی نیز وابسته است و تغییرات بازار این فلزات می‌تواند بر توازن عرضه نقره تأثیر بگذارد.

اهمیت روزافزون فلزات راهبردی، به‌ویژه مس و نقره، موجب شده است که پرو از یک بازیگر سنتی معدنی به یکی از کانون‌های مهم رقابت‌های ژئواکونومیک جهان تبدیل شود.

طی دو دهه گذشته، چین حضور خود را در بخش معدن آمریکای لاتین به‌طور چشمگیری گسترش داده و پرو به یکی از مهم‌ترین مقاصد سرمایه‌گذاری معدنی این کشور بدل شده است.

شرکت‌های چینی مالک یا سهامدار عمده شماری از بزرگ‌ترین معادن پرو، از جمله معدن لاس بامباس و معدن تورو موچو، هستند و میلیاردها دلار در استخراج و توسعه ذخایر مس و سایر فلزات راهبردی این کشور سرمایه‌گذاری کرده‌اند.

بر اساس گزارش‌های وزارت انرژی و معادن پرو (MINEM)، شرکت‌های چینی بیش از ۱۰ میلیارد دلار از سبد سرمایه‌گذاری پروژه‌های معدنی این کشور را در اختیار دارند و از مهم‌ترین سرمایه‌گذاران خارجی بخش معدن پرو به شمار می‌روند.

در مقابل، ایالات متحده و متحدانش نیز تلاش می‌کنند حضور خود را در بخش معدن آمریکای لاتین حفظ کنند. شرکت‌های آمریکایی و کانادایی همچنان از مهم‌ترین سرمایه‌گذاران خارجی در معادن پرو هستند و در پروژه‌های متعدد استخراج نقره، مس و طلا مشارکت دارند.

افزایش نگرانی‌های غرب درباره وابستگی زنجیره تامین مواد معدنی به چین، موجب شده دولت‌های آمریکا و اروپا سیاست‌های تازه‌ای برای تنوع‌بخشی به منابع تامین مواد خام در پیش بگیرند.

از نگاه بسیاری از تحلیلگران، رقابت بر سر منابع معدنی حیاتی اکنون به اندازه رقابت بر سر منابع انرژی در قرن بیستم اهمیت یافته است.

تجربه همه‌گیری کرونا، جنگ اوکراین و اختلالات زنجیره تامین جهانی نشان داد دسترسی پایدار به مواد اولیه تا چه اندازه برای اقتصادهای بزرگ اهمیت دارد. در چنین فضایی، کشورهایی که ذخایر گسترده مواد معدنی راهبردی در اختیار دارند، از جایگاه ویژه‌ای در معادلات قدرت برخوردار شده‌اند.

پرو، علیرغم اینکه از جمله کشورهایی است که ذخایر گسترده مواد معدنی راهبردی در اختیار دارد، اما با چالش‌های قابل توجهی نیز مواجه است.

یکی از مهم‌ترین مشکلات، تنش میان توسعه فعالیت‌های معدنی و مطالبات جوامع محلی است. بسیاری از مناطق معدن‌خیز این کشور محل سکونت جوامع بومی هستند که نسبت به پیامدهای زیست‌محیطی پروژه‌های استخراجی نگرانی دارند.

در سال‌های اخیر اعتراضات متعدد محلی در اطراف پروژه‌های بزرگ معدنی رخ داده و برخی از آنها به توقف موقت فعالیت معادن منجر شده است.

موضوع منابع آب از حساس‌ترین محورهای اختلاف به شمار می‌رود. بسیاری از معادن پرو در مناطق کوهستانی مرتفع قرار دارند؛ مناطقی که منابع آب برای کشاورزی و زندگی جوامع محلی اهمیت حیاتی دارد. فعالان محیط زیست هشدار می‌دهند که توسعه شتاب‌زده پروژه‌های معدنی می‌تواند فشار بیشتری بر منابع آبی وارد کند و موجب تشدید تنش‌های اجتماعی شود.

علاوه بر این، شکاف توسعه‌ای میان مناطق معدنی و سایر بخش‌های اقتصاد همچنان پابرجاست. با وجود درآمدهای قابل توجه حاصل از صادرات مواد معدنی، برخی مناطق معدن‌خیز همچنان با فقر، کمبود زیرساخت، ضعف خدمات عمومی و نابرابری اجتماعی مواجه هستند. این وضعیت سبب شده بخشی از افکار عمومی نسبت به نحوه توزیع منافع حاصل از استخراج منابع طبیعی انتقاد داشته باشند.

بی‌ثباتی سیاسی نیز از دیگر چالش‌های مهم پرو محسوب می‌شود. این کشور طی سال‌های اخیر شاهد تغییرات مکرر دولت‌ها، بحران‌های سیاسی و تنش میان قوه مجریه و پارلمان بوده است. چنین شرایطی بر فضای کسب‌وکار و تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران خارجی تاثیر گذاشته و در برخی موارد روند اجرای پروژه‌های بزرگ معدنی را با ابهام مواجه کرده است.

با این حال بسیاری از نهادهای بین‌المللی معتقدند تقاضای رو به رشد برای فلزات مورد نیاز گذار انرژی، فرصت کم‌نظیری برای اقتصاد پرو ایجاد کرده است.